Nga sot ka nisur peligrinazhi i përvitshëm i besimtarëve bektashinj drejt malit “të shenjtë” të Tomorrit në Berat. Gjatë 5 ditëve që besimtarët rendin në Teqenë e Kulmakut dhe pranë varrit të Abaz Aliut, riteve fetare dhe lutjeve u shtohet edhe kurbani që besimtarët therin gjatë këtyre pesë ditëve. Ndërsa hedh një sy për këtë ngjarje do të konstatosh se lajmet kanë në referim edhe problematika, që lidhen me mënyrën e sjelljes së peligrinëve kryesisht me therjen e kurbanit dhe trajtimit të mbetjeve shtazore. Në media janë publikuar pamje dhe video sesi hidhen e treten të brendshmet e kafshëve dhe lihen të pagroposura. Në fakt, nuk duhej të ekzistonte fare termi groposje, pasi ekspertët e mjedisit flasin për një problematikë që lidhet me ndotjen që krijohet dhe kjo zonë e ka mëse të dukshme këtë problematikë. Përgjatë 5 ditëve të peligrinazhit janë mbi 5 mijë kafshë të imëta që priten e përshkak të volumit të madh të kerkesës dhe mos pasjes së një zgjidhjeje, të brendshmet e tyre lihen në natyrë. Për pasojë janë më shumë se 30 ton mbetje shtazore që do ti lihen ambjentit për ti tretuar nëpermjet dekompozimit e kjo do të shkaktojë ndotje mjedisore të barabartë me cclirimin e 267ton metric CO2 (diogsid karboni). Ekspertët e dinë mirë se sasi të mëdha diogsidi karboni përbëjnë një alarm në një kohë që e gjithë vemendja është e përqendruar tek ccështjet mjedisore përshkak të ndryshime të shpejta të klimës. Dëmi ambjental nga dekompozimi i mbetjeve shtazore që krijohen në malin e Tomorit gjatë ditëve të peligrinazhit janë të barbarta me:
Çlirimin vjetor të CO2 nga 386 shtëpi
Djegia e 294 tonëve qymyr
Trajtimi i tyre do të kishte pasoja pozitive për natyrën dhe ambjentin. Sipas përllogaritjeve për sasinë e ccliruar të diogsidit të karbonit, grumbullimi dhe përpunimi i tyre do të ishte i barazvlefshëm me:
Mbjedhjen e 4 408 pemëve
Pyllzimin e 32.7 ha tokë.
Rasti i peligrinazhit në malin e Tomorit të më shumë se 40 mijë pelegrinëve rikthen në vemendje një problematikë që nuk e kemi ditur, pasojat e tretjes apo groposjes së mbetjeve të ndryshme shtazore. Në fakt këtë shqetësim e kanë patur edhe thertoret, për të cilat nuk është folur asnjëherë. Kjo problematikë vijon të jetë në zonat rurale ku bagëtija therren sipas mënyrës tradicionale dhe mbetjet e tyre përfundojnë në kanale. Nuk mungojnë zgjidhjet, por mungojnë përpjekjet për të ndikuar pozitivisht në ambjent. Nëse për zonat rurale dhe kasapët e tyre ende nuk është bërë asnjë zgjidhje, për thertoret bëhet e ditur se ky problem nuk ekziston më. Tashmë, nuk ekziton frika e ndëshkimit nga mjedisorët, por përkundrazi, përtej mbetjeve, disa nga nënproduktet e përftuara nga therja që dikur hidheshin, sotjanë kthyer në fitimprurëse për thertoret. Zgjidhja e këtij problem ndodhet në zonën industriale të Lezhës, e më saktë në kompleksin industrial AZ Group.
Të ndara, nënproduktet e thertoreve shqiptare gumbullohen, përpunohen e më pas eksportohen drejt tregjeve europiane. Ndërsa ato nënprodukte të cilat kalsifikohen si “mbetje”, po përsëri grumbullohen dhe transformohen në ushqim për kafshët e fermës në një fabrikë tjetër të kompleksit. Nëpërmjet këtij bashkëpunimi, tashmë prej disa vitesh, jo vetëm që industria e thertoreve dhe përpunimit të mishit po kontribuon duke u kujdesur për mjedisin, por është duke krijuar vlerë të shtuar për ekonominë shqiptare. Pak kush e di funksionin e këtij kompleksi industrial prej tre fabrikash të ndryshme, të ndërtuara në Lezhë dhe që kanë në fokus mjedisin dhe ambjentin në tërësi. Disa e njohin kompleksin AZ Group për shkak të protestave të banorëve, por pak kush në këtë qytet i e di funksionimin e saj. Thertoret në Shqipëri, Ministria e Bujqësisë dhe ajo e Turizmit e kanë të qartë dobishmërinë e saj dhe se kjo është një mënyrë për të shpëtuar ambjentin dhe natyrën në vendin tonë. Ajo është parë si një dhimbje koke më pak për problemet mjedisore, rritje punësimi dhe kujdes të shtuar për ambjentin.
Në fakt kjo do të ishte zgjidhja edhe për problematikën në malin e Tomorit. Përpunimi i mbetjeve shtazore do të kishte impakt mjedisor pozitiv, ambjental, rëndësi për ekonominë dhe rritje të eksporteve me jashtë. Bashkia e Beratit nuk duhet të lejojë që kjo masakër mjedisore të ripërsëritet, pasi ekzistojnë zgjidhjet dhe ajo thjesht duhet të rrisë prezencën dhe bashkpunimin me AZ Group e në këtë mënyrë do ti bëjë një shërbim të mirë jo thjesht Beratit, por natyrës së bukur shqiptare.
